300 metro altueradun eraikin ikustezina

Arkitektoa: Sou Fujimoto
Kokapena: Taichung City, Taiwan
Urtea: 2011

Sevilla, polemika iturri.

Pasa den astean Sevillan egun pare bat igaro eta bertako arkitektura pixkat ezagutzeko aukera izan dut. Hiria, Guadalquivir ibaiaren behe atalean kokatzen da, bokaletik 70km ingurura. Inguru honetan, ibaiak, bailara oso lau eta zabal bat sortzen du. Honez gain, nabigagarria da, beraz, hiria leku estrategiko batean kokatua dagoela esan daiteke.

Inguruko aurreneko hiri-nukleoa Antzin Aroan sortu zen, eta betidanik izan da penintsulako hiri garrantzitsuenetako bat. Bertan, aztarna erromatar, musulman eta kristauak aurki daitezke. Hala ere, Amerikaren aurkikuntza ondoren hartu zuen benetako garrantzia, Espainiako inperioaren zentru ekonomiko bihurtu baitzen.

Hiriaren alde zaharrak 335 Ha ditu eta Europako zabalenetarikoa da. Lurra oso laua denez, etxeak altuera txikikoak dira. Eraikuntza guztien gainetik Giralda dorrea nagusitzen da, bere 104 metro alturekin. 

Hiria dagoen kokaleku eta klimara moldatzen da. Alde zaharreko kaleak, orokorrean, oso estu eta bihurriak dira, itzal-une eta aire korronteak sortuz. Kale hauen artean, noizbehinka plaza txiki eta itxiak azaltzen dira, freskura eta itzala ematen duten laranjaondoekin horniturik.

Azken urteetako arkitekturak, ordea, ez du hiriaren izaera errespetatu eta  polemika handia sortu duten eraikinak sortu dira. Honen adibide, Jurgen Mayer-en Metropol Parasol, Zaha Hadid-en liburutegia eta Cesar Pelli-ren Cajasol dorrea dira. Espekulazioa, handi-nahaikeria edo lekuarekiko errespetu eza dela eta eraikin hauek ez dute hiri eta hiritarrekiko erlazio on bat sortu.

Harresi Baten Birgaitzea

Proiektua: Harresi Nazari baten birgaitzea
Arkitektoa: Antonio Jimenez Torrecillas
Kokapena: Granada
Urtea: 2005

Palm House

Proiektua: Palm House

Arkitektoa: Decimus Burton, Richard Turner
Kokapena: Kew Gardens, London
Urtea: 1848

Funtzio askotako auditorioak

Gaur egungo gizarteak eskaintza kultural eta sozial handia eskatzen du. Denok nahi ditugu gure etxetik gertu polikiroldegi, kultur etxe, musika eskola eta zahar egoitzak. Horregatik, herri bakoitzak eskaintza guzti hauek bete behar dituenaren joera zabaldu da. Argi dago guzti honek aberastasun sozial bat ekartzen duela, baina, era berean, arazo ekonomiko handiak sor ditzake.

Dublin-Belfast arkitektura

Sean O'Casy Comunity Center_O'Donnell & Tuomey_Dublin

Kilmainham Kartzela_Dublin

Grand Canal Theatre_Daniel Libeskind_Dublin

James Joyce Bridge_Santiago Calatrava_Dublin

Falls Leisure Center_Belfast

Falls Road apartamentu dorrea_Belfast

Zumetarren tailerra

Jose Luis Zumeta eta bere alaba Usoa Zumeta margolarien tailer berria izango dena eraikitzen hasia da dagoeneko. Usurbilgo Txikierdi auzoan kokatzen den orube batean tamaina ezberdineko hiru kubok osatuko dute eraikinaren bolumetria.

Nahiz eta tailerraren eraikuntza duela 30 urte hasi, arazo ezberdinak zirela medio, eraikinaren zimentazioa soilik burutu ondoren, obra paralizatu egin zen. Urte tarte honetan, proiektu berrian bere horretan mantenduko diren urki, pago eta gaztainak hazi dira.

Eraikin Baten Orientazioa

Klima beroegia ez den latitudeetan, eguzkiak sortzen duen bero energia aprobetxatzeko, eraikinak hegoaldera orientu izan dira normalean. Iparraldeari, ordea, bizkarra eman zaio, bertatik baitatoz gehienetan hotz handienak. Honen adibide garbi bat, Euskal Herriko baserrietan ikus dezakegu.

Baserriak, normalean, hegoekialdera orientatzen dira, iparraldeari eta mendebaldeari (euri eta haize nagusiak datozen norabidea) bizkarra emanez. Eraikin hauen sarrerak beroa jasotzen dute, atzealdeak guztiz itsuak diren bitartean. Era honetan, eraikinaren barruko tenperatura konfort-era gerturatzen da modu pasibo baten bidez.

Gaur egungo eraikinek, ordea, era honetako funtzio pasiboak galdu dituzte, euren ordez, berogailua eta aire egokitua erabiltzen direlarik. Makina hauen onurak nabariak dira; edozein urtarotan gaudelarik ere, eraikin barruko tenperaturak nahi bezala kontrolatu daitezke erabiltzaileen konforta zihurtatzeko.

Oportoko Casa da Música

Proiektua: Casa da Música

Egilea: Rem Koolhaas

Kokapena: Oporto, Portugal

Urtea: 1999-2005

Manuel de Falla Auditorioa (2)

Pasa den asteko blog-eko sarrera jarraituaz, Granada hirian kokatzen den Manuel de Falla Zentruaren analisi sakonago bat ekarri dut gaurkoan.

Musika zentru 1975-1978 urte artean eraiki zuen Jose María García de Paredes arkitektoak. Eraikin honek, Granadak musika ekitaldi internazionalak ospatzeko beharrezkoa zuen musika areto baten beharrari erantzun zion.

Hala ere, proiektua ez zen musika areto soil batean geratu eta Manuel de Falla espainiar konpositoreari omenaldi bat egiteko ideia sortu zen. Musikaria, Granadan bizi izan zen 20 urtetan zehar eta aretoa eraikitzeko bere etxearen alboan zegoen orube bat aukeratu zen.

Udaletxeak musikariaren etxea izandakoa erosi eta etxe-museo batean bihurtu zuen. Honela, Manuel de Falla zentrua sortu zen, etxe-museoa, Ikasketa zentrua eta Auditorioak osatzen zutelarik.

Zentruak erabilera anitzetarako balio izatea izan zen arkitektoaren nahi nagusia. Nahiz eta musikak lehentasun osoa duen, eraikina guztiz aldakorra da eta kongresu eta antzezlanak burutzeko balio du. Honez gain, aretoaren planteamenduak, aforo ezberdinak eskeintzen ditu beharrezkoak suerta daitezkeen erabilera guztientzako.

Eraikina, Genil eta Darro ibaien artean kokatzen den Alhambra-ko tontorrean kokatzen da. Granadako hondare kultural nagusia tontor honetan kokatzen da, hiri guztiaren bistan, beraz, eraikinaren bolumetria, materialak eta presentzia kontu handiz zaindu beharrekoak ziren.

Eraikinak orubearen malda handia aprobetxatuz, programaren zati handi bat lur azpian kokatzen du, kanpoko bolumenak tontorraren perfila ez gainditzea lortuz. Horrela, eraikinaren presentzia minimizatzen du. Aukeratutako materiala eta bolumenak apalak dira, Alhambrak tontor horretan duen protagonismoa mantendu nahian.

Proiekturen gune garrantzitsuena aretoa da. García de Paredes-ek Scharoun-en Berlingo Filarmonika eta erromantizismoko kutxa-aretoak hartu zituen oinarritzat. Horrela, ikusleak eszenatokiaren aurre eta atzealdean izango zituen areto estu eta luze bat proiektatu zuen. Forma honetako aretoek akustika hobea dute areto zabalek baino.

Auditorioa erabilera ezberdin asko jasateko prestatua dago. Eszenatokia aretoaren erdialdean kokatzen da, aurrealdean 897 eta atzealdean 414 eserleku dituelarik. Zonalde hauek kortina bidez banatu daitezke, behar bakoitzak eskatzen dituen ezaugarrietara moldatuz.

1986. urtean sute bat gertatu zen Manuel de Falla zentruko areto nagusian. Sute honek musika zentruaren ixtea eragin zuen 5 urtetan zehar. 2008-2010 urte artean ere itxita egon da eraberritze lan batzuk zirela eta, baina, pasa den irailaren 10an Granada Hiriko Orkestak, Estrella Morente bakarlari bezala zuela, eskaini zuen kontzertu batekin auditorioaren zabaltzea ospatu zen.

Bibliografia:

-Auditorio Manuel de Falla, Granada, 1975-1978; Ángela García de Paredes.

Manuel de Falla Auditorioa

Proiektua: Manuel de Falla Auditorioa

Egilea: José María García de Paredes

Kokapena: Granada

Urtea: 1975-1978

Azalpena:

...El auditorio Manuel de Falla en Granada, de José María García de Paredes, a pesar de sus grandes dimensiones y de la complejidad de su programa, supo evitar la tentación de monumentalidad en esta ciudad de importantísimos monumentos arquitectónicos, sin recurrir tampoco a elementos folclóricos que contribuyeran a hacerlo más comercial y popular. Sin duda, su planteamiento es tan sensible a su entorno como los mencionados proyectos de Oiza y Moneo. El auditorio adopta una postura crítica hacia la comercialización y la sentimentalización del patrimonio cultural de esta extraordinaria ciudad andaluza fundada en el siglo XI y cargada de historia. Con el fin de integrar esta gran sala, con capacidad para 1.311 espectadores, sin imponer una megaestructura en el paisaje y permitiendo las vistas hacia las cumbres de Sierra Nevada, García de Paredes rompe el monolítico volumen en dos piezas de diferente tamaño unidas por un paseo peatonal que conduce a un mirador asomado a la sierra. Esta renuncia a imponer su presencia ha demostrado su acierto, pues el auditorio establece un armonioso diálogo con su espectacular entorno. A través de este planteamiento antimonumental, antisentimental y profundamente realista, García de Paredes rindió un merecido homenaje a Manuel de Falla, el gran músico español que murió en 1947 en el exilio argentino, sin haber podido regresar a la ciudad.

AV Monografías 113, Spain Builds

Ondorio Nagusiak:

-Manuel de Falla auditorioa, izen bereko musika zentru baten baitan kokatzen da. Musika zentru hau, Manuel de Falla etxe-museoak, Auditorioak eta Ikasketa Zentruak osatzen dute.

-Garcia de Paredes arkitektoak, eraikina bere inguruan integratzea zuen helburu, ez alboko monumentuekin konpetentzian egongo zen eraikin bat sortzea.

-Proiektu hau, Alhambraren alboan kokatzen da, Genil eta Darro ibaiek sortzen duten ibarrari begira dagoen tontor batean. Hortaz, eraikina malda handiko inguru batean kokatzen da.

-Nire proiektua eta auditorio honen artean dauden ezaugarri komunak direla eta, proiektu hau hobeto ezagutzen lagunduko didan analisi sakonago bat egitea komenigarria izango litzatekeela uste dut. Aurki izango dira analisi honen emaitzak blogean.

Bastero Kultur Etxea

Proiektua: Bastero Kultur Etxea

Egilea: Luis Peña Ganchegui, Rocío Peña, Mario Sangalli

Kokapena: Andoain, Gipuzkoa

Urtea: 1998

Azalpena:

"Las distintas actividades propuestas ofrecen, como característica común más interesante desde la perspectiva de una intervención única, la compatibilidad de usos, que permite establecer múltiples relaciones entre los espacios requeridos por los distintos servicios de Cine-Teatro, Escuela de Música, Sala de Exposiciones, Oficinas del Área de Cultura y Bar-Cafetería.

El proyecto resuelve la totalidad del programa en un único edificio, que pretende obtener el máximo provecho tanto de la interrelación de usos planteada, como de la geometría y topografía del solar. El edificio se organiza a partir del escenario de la sala principal, situado en la cota más baja del solar para permitir el desarrollo del graderío de butacas de acuerdo con el desnivel del terreno, en dos tramos de diferente pendiente. Rodeando el vacío del escenario se disponen, a distintas alturas y en forma de "U", tanto los espacios de apoyo al escenario como los propios de la Escuela de Música y del Área Administrativa.

El acceso a la sala principal se plantea desde el lado opuesto al escenario a través de un vestíbulo desdoblado en dos alturas, coincidiendo en cota con los dos corredores de acceso de que disponen los espectadores. El de cota inferior comunica directamente con el acceso a la Escuela de Música desde la calle Ondarreta, sirviendo además como vestíbulo de la Sala de Pequeños Conciertos (situada bajo el tramo inferior del graderío de la sala principal) y de la Sala de Exposiciones (situada bajo el tramo superior del graderío). El de cota superior se extiendie en el espacio publico hasta el límite Norte del solar, configurando una plaza que adquiere la condición de ensanchamiento de la Calle Nagusia y antesala del nuevo equipamiento. Desde la plaza se plantea una comunicación directa con la Calle Ondarreta mediante una escalinata, describiendo un flujo que atraviesa el edificio y configura un corredor exterior que discurre entre el vestíbulo de acceso y la cafetería."

Extracto Memoria del proyecto, www.ganchegui.com

Ondorio Nagusiak:

-Nahiz eta nire proiektuaren programa berdina ez izan, tamaina antzeko herri batean eginiko kultur etxea da. Bertan proposatzen den auditorioak eta nik beharko dudanak antzeko tamaina dute.

-Eraikin hau, nire orubearen antzera maldan kokatua dago. Interesgarria da, gancheguik malda hau bere proiektua eratzeko nola erabiltzen duen.

-Ikusle, langile eta zamalanetarako sarrera ezberdinak erabiltzen dira eta elkarren artean oso ezberdinduak azaltzen dira; kota eta kale ezberdinetan. Kontuan izan beharreko gauza bat da.

Filarmonika, Hans Scharoun

Proiektua: Filarmonika

Egilea: Hans Scharoun

Kokapena: Berlin

Urtea: 1963

Azalpena:

Cuando la Filarmónica fue inaugurada en octubre de 1963, Scharoun ya había celebrado su setenta cumpleaños. Con esta obra se le concedió todo el reconocimiento internacional que se le venía negando desde hacía ya tiempo, puesto que hubo importantes diseños premiados que no se llegaron a construir. El diseño de la Filarmónica fue el primer edificio de Scharoun que ganó un concurso y se llevó a cabo.

El emplazamiento previsto originalmente para la Filarmónica estaba situado en el centro de Berlín. Tras el concurso titulado "Berlin Capital" que se celebro en 1958, se decidió construir un nuevo foro cultural al suroeste del Tiergarten, del cual la Filarmónica sería su primer edificio.

El principio en el que se basa el diseño de Scharoun es tan sencillo como genial. Partió de la observación de que cada vez que los músicos interpretan una pieza se forma, de manera espontánea, un círculo a su alrededor. La Filarmónica intenta trasladar este principio a una sala de conciertos. "Música en el punto central". Así rezaba el lema con el que la metáfora tomó forma. El resultado presenta una innovación tipológica: la sala de conciertos no se basa en la ubicación del público frente a los músicos, sino que éstos se encuentran en el centro de la sala. En realidad, no se encuentran en el centro geométrico, sino que están rodeados por le público, que se distribuye en tribunas a modo de terrazas. A pesar de lo monumental de la sala, se consigue tanto una atmósfera íntima como una acústica excelente.

Pero la Filarmónica también le da vida al contraste entre el núcleo de la sala y el fluido paisaje del hall, que se encuentra debajo de ésta. Siguen apareciendo más estratos, por lo que resulta difícil calcular el tamaño real de la misma. Se trata de un lugar que invita tanto a pasear relajadamente como a observar con el placer el fluir de otros visitantes que se encuentran en la sala. El arquitecto neerlandés Jacob Behrend Bakema manifestó en un elogioso comentario acerca del hall: "los accesos y las salidas, las escaleras, las galerías y ascensores, cómo se conduce la visitante desde la calle hasta el asiento... son como un fragmento de urbanismo, cuyos principios de diseño me gustaría que rigiesen en ciudades enteras". La forma exterior, por el contrario, es poco más que el reflejo de los procesos interiores, en el sentido del funcionalismo estricto.

Hans Scharoun, Eberhard Syring, Taschen.

Ondorio Nagusiak:

-Auditorioak eraikitzeko tipologia berri bat sortu zuen Scharoun-ek eraikin honetan.

-Ikuslearen garrantzia azpimarratzen da tipologia honekin. Kontzertu bat entzutea, kontzertu bat ikustearekin lotua dago.

-Orkesta inguratzen duten eserleku guztiek dute akustika bikaina. Instrumentu batzuk aurrealdera proiektatzen dute soinua. Atzeko eserlekuetan, soinu galera hau zuzendaria ikustearekin berdintzen da.

-Auditoriorako sarrerak garrantzi handia du eta hall-a espazio publiko bat bezala planteatzen da.

Musikaren espazioa historian zehar

Musika, soinua eta isiltasunaren konbinazioak bitartekotzat erabili, eta, armonia, erritmoa eta melodia oinarrizko fundamentu bezala hartzen dituen artea da. Musikak, produktu kulturala izanik, ideiak, pentsamentuak eta zirkunstantziak espresatzeko balio du eta entzulearengan sentimendu eta emozioak pizteko gai da.

Soinua, gorputz baten bibrazio edo perturbazio mekanikoa da, uhin-eran edozein ingurune material elastikotan zehar hedatzen dena. Hortaz, musika, instrumentu batek edo gehiagok, airean sortutako uhinen bitartez sentitzen dugu. Uhin hauek hedakorrak eta finituak dira eta horregatik, musikak erlazio handia du espazioa eta denborarekin.

Arkitektura, pintura eta eskultura, denboran zehar irauteko sortuak dira; behin eta berriz antzeman daitezke. Musika, ordea, ez. Melodia berdina, momentu eta toki bakoitzean era oso ezberdin batean sumatzen da. Horregatik, musika hedatzen den espazioak eragin zuzena du entzulearengan sortuko duen sentimenduetan.

Historian zehar, musika, ikuskizunei lotua egon da eta gizarteak aurrera egin duen heinean, ikuskizun hauentzako espazioak ere aldatzen joan dira. Hausnarketa honetan, musikarentzako sortu diren espazio hauek jasan dituzten aldaketa hauek jasotzen saiatuko naiz.

Historiaurrea; musika errito bezala:

Musikaren sorrera kulturarenarekin bateratu daiteke. Garai honetako musika ehiza eta erlijio erritoetan ematen zela dirudi. Soinua eta mugimendua, hau da, musika eta dantza, bizitzaren sinbolo ziren, isiltasuna eta mugimendu eza heriotzaren sinboloak ziren bitartean.

Errito hauek, suaren inguruan edo kutsu erlijioso handia zuten elementuen inguruan egiten ziren, animaliak imitatzea bilatzen zuten erritmo eta mugimenduak erabiliz. Nahiz eta ezberdintasun sozialak zeudela jakina den, errito hauetan tribuetako kide guztiek parte hartzen zuten.

Antzinaroa; Grezia eta Erromako Antzokiak:

Zibilizazio handien sorrerarekin batera musika elitista bihurtu zen eta errege eta agintarien palazioetara mugatu zen. Mesopotamia eta Egiptoko erreinuetan, musikoak prestigio handiko pertsonak ziren.

Grezia eta Erroman, ordea, kontzeptu hau aldatu egin zen. Garai hauetako antzokietan, maila sozial guztietako pertsonei zuzenduak zeuden musika eta dantza ekitaldiak eskaintzen ziren. Antzezpenetara agintari, plebeio eta esklabuek sartzeko aukera zuten. Hala ere, antzoki barruan, maila sozialak mantendu egiten ziren, leku honenak agintarientzat gordetzen zirelarik.

Arkitekturari dagokionez, erroma eta greziako antzokien artean diferentzia nabariena planta da. Antzoki greziarrak planta zirkularra izaten zuen erromatarrak semizirkularra zuen bitartean. Plantaren forma hau nahiko demokratikoa dela esan daiteke, soinuaren hedapena zirkularra dela eta, ez baitu ikusleen artean desberdintasunik sortzen.

Erdia Aroa; kantu gregorianoa:

Gainontzeko arteetan gertatu zen antzera, erdi aroan, musikari dagokionez atzerapausu bat gertatu zen. Jendeak hirietatik landalurretara alde egin zuen eta musika, pintura, eskultura eta arkitektura gutxi batzuen esku geratu ziren. Herritarrek nahikoa zuten jateko zerbait lortzearekin.

Garaiko musikoak, herriko plaza eta erregeren afariak animatzen zituzten trobadore eta juglarrak ziren. Erritmo eta melodia sinpleekin, antzinako histori eta mitoak kantatzen zituzten.

Hala ere, monastegietan, non bertako moje oparoek bazuten literatura, musika eta filosofia lantzeko denbora, musika erlijiosoa sortu zen. Honen adibide garbiena, kantu gregorianoa da. Kantu mota hau, eliza erromaniko eta gotikoen harrizko hormen erreberberazioaz baliatzen da benetan melodia hunkigarriak sortzeko.

Barrokoa eta Klasizismoa; operaren sorrera eta elitismoa:

Errenazimenduak eta kontinente berrietan sortutako koloniek ekarri zuen oparotasunaren ondoren, barrokoan, aristokraziak ikuskizunen beharra sumatu zuen. 1600. urte inguruan opera sortu zen eta pixkanaka noble eta agintarien artean fama handia irabazi zuen, aristrokraziaren ikuskizun gustokoena bilakatu zen arte.

Hala ere, barrokoan sortu ziren obrak musika erlijiosoa izaten jarraitzen zuten. Johann Sebastian Bach izan zen garai honetako musikari famatuena. Berak sortutako musika guztia eliza eta espazio erlijiosoetan entzuna izateko pentsatua zegoen.

Klasizismoarekin batera erlijioa eta ikuskizunen arteko banaketa etorri zen. Honekin batera banaketa sozial handi bat sortu zen, musika, dantza eta antzerkia aristokraziaren esku utziz. Operak indar gehiago artu zuen eta sortu ziren arkitektura espazioek gizartearen banaketa hau argi eta garbi erakusten zuten, eserlekuen artean, soinuaren kalitateari dagokionez, izugarrizko diferentziak sortuz. Ikuskizunak boteretsuen esku bakarrik zeuden. Adibide gisa Milango Scala antzokia:

Musika gero eta elitistagoa bihurtu zen. Mozart, Beethoven eta Hayden bezalako konpositoreek aristokraziaren musikari pertsonalak ziren, kontzertu eta ekitaldi pribatuak eskeintzen zituztelarik. Honen adibide garbiak Amadeus filmean ikus ditzakegu:

Erromantizismoa; industri iraultzaren ondorioak:

Industri iraultzak Europako gizartean klase sozial berri bat sortu zuen: burgesia. Burgesiak denbora gutxian diru kopuru handia batzea lortu zuen, aristokraziaren parera iristeraino. Jakina da, diruak boterea dakarrela eta honek musikak ordurarte izan zuen elitismoa apurtu zuen. Burgesiako dirudun berriengan opera eta gainontzeko ikuskizunekiko interesa sortu zen, antzoki berriak eraikitzeko era aldatuz.

Garai honetan, historian lehenengo aldiz, ikuskizunezko arteen banaketa gertatu zen. Gogoan izan, ordurarte, musika, dantza, kantua eta antzerkia eskutik helduta joan zirela. XIX. mendeko erditik aurrera, musika ekitaldiak bakarrik egiteko pentsatutako lehen auditorioak eraikiko dira.

Bi auditorio mota eraikiko dira garai hartan: Europa erdialdeko kutxa-aretoak eta abaniko formakoak.

Kutxa formako aretoak Europa erdialdean eraiki ziren, mota honetako eraikin esanguratsuenak Viena, Leipzig eta Amsterdam-en kokatzen direlarik. Kutxa-areto hauek, kontzertu areto batek dituen behar akustiko idealak kontuan hartuta eraiki ziren. Gaur egun jakina denez, areto hauen dimentsio eta formaren arteko erlazioak musika erromantikoarentzat ezaugarri akustiko perfektuak dituzte. Hala ere, ezaugarri hauek aretoaren tamaina handitzen bada, aldatu egiten dira. Horregatik, areto mota honek ez du XX. mendean arrakasta handirik izan.

Kutxa-areto nagusiak:

-Musikvereinssaal, Viena, Theophil von Hansen, 1867-1869.

-Neues Gewandhaus, Leipzig, Martin Gropius eta Heinrich Schmieden, 1884-1887.

-Concert Gebouw, Amsterdam, A.L. van Gend, 1887-1888.

Erromantizismoan sortuko den bigarren auditorio mota abaniko formakoa izango da. Areto mota honen aintzindari Richard Wagner eta Otto Brückwald-en Bayreuth aretoa izango da. Aurreneko aldiz, diferentzia sozialik azalduko ez den antzoki bat planteatzen da, non eserleku guztietako soinu eta ikuspegiaren kalitatea berdina den. Gizarte burges baten ideologiaren ispilu da.

Ikusleek ez dute eszenatokia altuera batetik ikusten (Milango Scalan gertatzen den moduan), eszenatokiaren parean eta honen azpitik kokatzen diren eserlekuetatik baizik. Modelo honek, esan bezala, antzokian sartzen diren 1800 pertsonei ikuspegi eta soinu zuzena eskaintzen die. Eraikin hau adreilu eta egurrez egina dago eta kanpoaldera, aretoaren atzealdeako horma kurboa erakusten du. Urrengo urteetan, gaur egun arte, eraikin honetan sortutako modelo eta kontzeptua errepikatuko da.

XX. mendea; ikus-entzuleen garrantzia:

Pasa den mende honetan, aurrerapen handiak egin ziren akustikaren inguruan. Honek, auditorioen forma, tamaina eta materialetan eragina izan zuen. Hala ere, mende honetan burutu ziren auditorio gehienak, Richard Wagner-en Bayreuth antzokia izan zuten oinarri.

Antzoki honek defendatzen zuen berdintasunaren printzipioa jarraituz, XX. mendeko auditorioek ikus-entzuleen garrantzia areagotu egin zuten, gero eta eserleku gehiagorentzako lekua eskeiniz, musika gero eta jende gehiagoren esku jartzearen aitzakiarekin. Hala ere, aforoen handitze honen egiazko arrazoia, ekonomikoa dela uste duenik bada.

Auditorio baten aforoa, ordea, nahi beste handitzea ezinezkoa da soinu kalitatea jaistea nahi ez bada; jakina baita fokutik urruntzen doan heinean soinuak intentsitatea galtzen duela.

Horregatik, Hans Scharoun-ek 1956-1963an eraikitako Berlineko Filarmonikak auditorioen forma eta antolamenduan berrikuntza handi bat suposatu zuela esan daiteke. Scharoun-ek auditorio honetan, ikus-entzuleak orkestaren inguruan kokatzen ditu. Susana Moreno-ko oso ondo deskribatzen du bere Arquitectura y Música en el siglo XX liburuan zein den eraikin honen arrakastaren arrazoia:

"La Filarmónica de Berlin es magnífica sobre todo porque, sabiamente, sólo son 200 los puestos posteriores. Hans Scharoun y Lothar Cremer no ignoran el hecho de que la orquesta y especialmente algunos instrumentos de la orquesta son esencialmente direccionales, esto es, que emiten la energía hacia el frente y, por tanto, colocar el púclico detrás de la orquesta supone pervertir el principio de uniformidad con la justificación de que todo lo que se oye "de menos" queda compensado don la visión del director."

80. hamarkadan, Luigi Nono konpositoreak, auditorio batean, ikusle-entzule eta orkestaren arteko erlazioaren kontzeptuari beste buelta bat eman zion. Prometeo obra musikala sortu zuen. Obra honetan, ikus-entzuleak dira auditorioaren erdian kokatzen direnak, musikariak perimetroan kokatzen diren bitartean. Horretarako, espazio arkitektoniko berri bat sortu behar izan zuen.

Hasiera batean, Renzo Pianok, eliza eta pabiloi ezberdinetan kokatu zitekeen egitura desmontagarri bat diseñatu zuen. Egitura hau bi kokaleku ezberdinetan erabili zen: Veneziako San Lorenzo elizan eta Milango Ansaldo fabrikan.

Beranduago, Prometeo, Arata Isozakik diseinatutako Akiyoshidai pabiloian aurkeztu zen. Pabiloi hau finkoa da eta ikus-entzuleak auditorioaren zentruan kokatzeko printzipioa errespetatzen du. Eraikin honekin, XX. mendea ikus-entzulearen garrantziaren mendea izan dela esan daiteke; zer gertatuko ote da XXI. mendean?

Bibliografia:

-Edifici per la música, Michael Forsyth

-Arquitectura y música en el siglo XX, Susana Moreno

Arquitectura y Música en el siglo XX

Izenburua: Arquitectura y Música en el Siglo XX

Idazlea: Susana Moreno Soriano

Urtea: 2008

Argitaletxea: Fundación Caja Arquitectos

Laburpena:

Arquitectura y música en el siglo XX, escrito a partir de la tesis "De Le poème èlectronique a la Tragedia dell´ascolto. Le Corbusier, Xenakis, Varèse, Eames, Bernstein, Piano, Nono, Zumthor, Ott", posee una calidad fuera de toda duda. Su escritura es fluida brillante, sintética, con la adecuada dosis de erudición e interpretación y con una forma final extraordinariamente cuidada. El planteamiento o metodología de la autora, su posición como observadora, analista y anatomista de unos acontecimientos está muy bien medido, algo muy destacable habida cuenta del tema que se trata en esta investigación: la pervivencia de la Gesamtkunstwerk en la estética contemporánea.

Al manejar en todo momento, como se hace, temas analógicos (música y arquitectura, notación y dibujo, matemáticas y armonía, materialidad y sensualidad, etc.), se ha evitado muy conscientemente la especulación superficial que suele acompañar este tipo de temas tan escurridizos, el propio contagio inmediato de las fuentes o su asimilación asistemática, optando en su lugar, y con pleno acierto, por el rigor y la precisión.

Lejos de constituir una investigación de "marcado carácter documental", tal y como señala la autora en uno de sus primeros párrafos, podría decirse que va mucho más allá, entrando de lleno en el terreno de la interpretación crítica, apuntando diagnósticos muy certeros, hipótesis altamente originales y conclusiones de gran potencial operativo.

Finlandia Hall

Proiektua: Finlandia Hall

Arkitektoa: Alvar Aalto

Kokapena: Helsinki

Urtea: 1975

Azalpena:

En 1962 la ciudad de Helsinki encargó a Alvar Aalto los planos de un edificio para congresos y conciertos, la primera parte de su enorme plano para el centro urbano. Ya en los primeros diseños del año 1967 eran visibles las líneas maestras de la versión final. Algunos cambios posteriores afectaron a la estructura de la fachada, así como a la sala de música de cámara.

La fachada principal este se abre a la bahía de Toolo. La verdadera entrada principal se encuentra en la parte que da al parque, en la primera planta y conduce al vestíbulo de entrada, donde se encuentran el guardarropa y otras habitaciones para diferentes servicios. La ancha "escalera veneciana" lleva hasta el vestíbulo, desde el que se puede ir a la sala grande de conciertos y a la pequeña, o al restaurante. Dos pequeñas escaleras conducen al gran vestíbulo en una especie de galería, desde donde se llega al nivel da la gran sala. La pequeña sala para música de cámara cuenta con 350 asientos, la gran sala con 1750.

En el "Palacio de Finlandia", Aalto modificó algunas ideas básicas de la Ópera de Essen. Esto fue un consuelo al retraso del proyecto en Alemania. Este retraso debería ser considerado como una bendición ya que así, cuando empezaron las obras de construcción en Essen en 1987, se pudieron evitar dos soluciones que habían causado problemas en el "Palacio de Finlandia". El uso del quebradizo mármol de Carrara en la fachada y la gran sala como "cuerpo de sonido" que había sido concebida como regulador de la acústica.

El "Palacio de Finlandia" se inauguró en 1971 y en 1975 se terminó definitivamente el a ala de congresos. Ésta conectaba por la parte sur con el edificio principal. Alberga un gran vestíbulo, salas de reuniones de diferentes tamaños y dos grandes salas de congresos, que en un solo espacio podían dar cabida a 9000 personas. En la fachada oeste se instalaron ventanas, así como huecos cóncavos para dar vida a la fachada y como protección de los árboles que ya había en el terreno.

Alvar Aalto, Louna Lahti, Taschen.

Ondorio Nagusiak:

-Eraikin honetan Alvar Aalto-k sortutako hall-a benetan ikusgarria da. Espazio publiko estali bat.

-Kanpoko estalduran marmola erabiltzeak arazoak sortu zituen.

Música de la Arquitectura

Izenburua: Música de la Arquitectura

Idazlea: Iannis Xenakis (Sharon Kanach-ek aurkeztua)

Urtea: 2009

Argitaletxea: Akal

Laburpena:

El presente volumen reúne por primera vez los escritos que Xenakis, una de las figuras más destacadas de la cultura europea de la segunda mitad del siglo XX, consagró a la arquitectura y a las relaciones entre esta disciplina y la música. El examen de sus archivos personales ha desvelado, entre otras cosas, la riqueza de este material -artículos, cartas, conferencias, escritos teóricos, reflexiones programáticas-, que completa los propios bocetos y proyectos arquitectónicos.

Los originales de Xenakis (presentados y comentados por Sharon Kanach) se articulan en cuatro apartados: "Los años de Le Corbusier", "La ciudad cósmica y otros escritos", "Xenakis, arquitecto independiente" y "Los Politopos". La documentación se completa con un índice crítico ilustrado del conjunto de proyectos y obra realizada (Sven Sterken), una amplia bibliografía (Makis Solomos) y un cuadro cronológico.

Iannis Xenakis: foku eta ikusle arteko erlazioak

Iannis Xenakis, XX. mendeko konpositore eta arkitekto garrantzitsuenetako bat da. 1922ko maiatzaren 29an jaio zen Rumanian eta bizitzako zati handi bat Frantzian igaro ondoren, 2001ko otsailaren 4an hil zen Parisen. Konposizio musikalean konputadora erabili zuen aurrenekoetarikoa izan zen. Le Corbusierrekin lan egin zuen Unité d'Habitation, Tourette-ko konbentua eta Phillips pabiloia bezalako eraikinetan.

Xenakis-ek haibat hausnarketa egin zituen arkitektura eta musikaren arteko erlazioaren inguruan. Hausnarketa hauetako batean, edozein audizio edo ikuskizunetan, jatorria eta ikuslearen artean eman daitezkeen erlazio espazio-tenporalak aztertzen ditu. Bere ustetan, ikuskizunaren tamaina edozein delarik ere, hauek dira eman daitezkeen aukerak:

A) Las fuentes están delante del público y separadas frontalmente de él: conciertos sinfónicos, teatro actual, parlamentos.

B) Las fuentes están en el centro y el público alrededor, en el mismo plano, en un tazón o en una esfera. Ejemplo: el ring de un boxeo, los estadios, el teatro, el concierto, el Diatopo. El teatro griego antiguo es una primera relación espacial envolvente.

C) Las fuentes están alrededor; el público, en el centro. Este tipo de disposición se ha ensayado en el teatro.

D) Las fuentes y el público están mezclados. Esto correspondería a un paseo urbano, aunque de modo más preciso, baste con imaginar muchas fuentes distribuidas entre el público.

E) Otro tipo es el lineal. Corresponde a los cortejos y las procesiones. El público permanece inmóvil a uno y otro lado de la calle. Los desfiles militares, las procesiones religiosas, las carreras ciclistas, las visitas oficiales, pertenecen a este tipo de realizaciones.

Iannis Xenakis; "Música de la Arquitectura", 225. orr

Gogoan izan, Xenakis era guztietako ikuskizunetaz hitz egiten ari dela. Musika auditorio baten kasuan, ordea, aurreneko hiru tipologiak izango dira nagusi. D tipologia duten kontzertu gelak eraiki dira, baina oso arraro eta urriak dira. Blog-eko urrengo sarreratan tipologia horien azterketa egingo dut adibide ezberdinak ikusiz.